Có một cô gái con nhà danh giá gần chùa bị chữa hoang, nên gia đình cô xem đây là việc xấu hổ, cha cô tra khảo, đánh đập rất bạo. Ban đầu cô định quyết tâm không khai nhưng sau đó cô thiết nghĩ nông cạn rằng khai đại thiền sư Hakuin ở chùa gần nhà là khỏe nhất. Vì thiền sư vốn nổi tiếng, đông đệ tử, ai cũng kính trọng, hơn nữa thiền sư vốn từ bi nên không chối, không kiện ngược hay làm khổ cô. Thế là cô khai đứa con ấy là con của thiền sư.

   Gia đình cô tức giận nhưng kiên nhẫn chờ đứa con được sinh ra buộc cô gái phải mang tới trả cho thiền sư.

   Khi gia đình cô mang đưa bé tới thả vào tay thiền sư và bảo: “Đấy, con của ông đấy, ông giữ mà nuôi lấy, đồ đạo đức giả”.

   Hakuin: “Thế à!”

   Thông tin  được loan ra và dân chúng dị nghị, nghi ngờ, xầm xì, khinh thường. Họ cho rằng ông ấy mà tu hành gì, đồ đạo đức giả… rồi đệ tử cũng dần dần bỏ ra đi gần hết.

   Không có sữa cho đứa bé, đệ tử xa lánh nên đích thân thiền sư phải bồng đứa bé ngày ngày đi xin sữa, bị người đời chê bai, dè bỉu.

   Một thời gian, cô gái thấy điều ấy thật nhẫn tâm và tội lỗi nên quyết tâm nói ra sự thật. Cô khai đứa bé đó là con của cô và chàng bán cá tanh hôi ở chợ.

   Cha mẹ cô nghe xong liền hoảng hốt, cảm thấy tội lỗi vô cùng nên tức tốc dẫn con gái tới chùa dập đầu sám hối với thiền sư và xin cháu về.

   Thiền sư nghe xong, bảo: “Thế à!”.

   Sự tình câu chuyện lại được loan ra và dân chúng cũng như đệ tử cảm phục đức nhẫn nhục và tâm lượng thản nhiên tốt đẹp của thiền sư nên lần lượt kéo về và danh tiếng lại hơn xưa.

  Lời bình: Thích Thông Nhã

   Đạt được “tâm không”, “bát phong xuy bất động” như thiền sư Hakuin quả là hiếm có.“Tâm không” này vượt lên trên mọi cái gọi là đạo đức, luân lí, dư luận, tiếng tăm thông thường.

   Nếu chúng ta gặp trường hợp này, có lẽ chúng ta phản đối, biện minh, thậm chí viết đơn khiếu nại , kêu oan và cho rằng người khác vu oan giáng họa cho mình. Chúng ta bảo tồn danh dự, danh tiết của mình đến cùng chứ khó mà chấp nhận được việc tày đình kia. Nhưng ở đây, tâm thiền sư Hakuin đã rỗng rang, mọi tính chất như danh dự hay không danh dự, đạo đức hay không đạo đức vốn chẳng dính mắc gì đến bản tâm thanh tịnh tuyệt đối nơi Ngài. Cho nên Ngài đã thản nhiên với tất cả. Xem đó chỉ là vở tuồng ngắn trên sân khấu đời vậy thôi. Ngài chỉ xem đứa bé vô tội kia là một sinh mạng cần phải nuôi. Nếu Ngài  từ chối thì số phận đứa bé sẽ ra sao? Có thể đang cơn giận dữ người ta lại vứt nó chăng?.Cho nên Ngài im lặng nhận nuôi. Đó là từ bi vậy.